lørdag, februar 20, 2016

til ungdommen part 2

Jeg har tenkt og tenkt på hva som kan være like ugunstige valg for unge, talentfulle mennesker som deltakelse i idol.
Husk at dette kommer fra en bitter, halvgammel (men velmenende) mann, som dessuten har deltatt i en talentkonkurranse selv en gang, i regi av vekebladet sjå&høyr.
Her er lista:
Få deg en ansiktstatovering
Bli veganer
Begynn på anabole steroider
Ta opp tungetale
Start med selvskading
Kle av deg for fremmede på Internett

fredag, februar 19, 2016

til ungdommen

Først må jeg kanskje presentere meg selv. Jeg er 45 år, sanger med snaut 25 års erfaring fra forskjellige band. Jeg er heldig. Jeg har vært heldig. Jeg har reist over deler av verden og sunget for mange mennesker. Jeg har aldri levd av det. For det, men aldri av det.
Det er mye som er forskjellig i 2016 fra da jeg begynte å synge.
Jeg ser dere på fjernsynet i hundrevis, på vei mot popstjernedrømmen. Den første tanken som slår meg, før jeg skifter kanal, er at det finnes absurd mange talenter der ute. Som er mye mer seriøse, og teknisk perfekte enn jeg noen gang har vært. Enn jeg noen gang kommer til å bli.
Min andre tanke er: hva i himmelens navn gjør de på idol eller ×-faktor eller norske talenter?
Dere er på villspor - helt ute og kjøre - først må dere tenke på hvorfor dere vil holde på med musikk. Er det rein narsissisme? Vil dere ha anerkjennelse? Bli sett? Komme på TV? Bli popstjerner? Hvis det er det dere vil, så er vel slike talentkonkurranser en logisk vei å gå. Og så sier jeg: hvorfor vil dere det? Dere blir døgnfluer. Formatert. Pussa og smurt og bygd i noen andre sitt bilde.
The name of the game er utnyttelse. Dere står der og synger hjertet deres ut foran åpent kamera, er dere gode, blir det god underholdning, er dere dårligere enn dere tror er det bedre. Er dere dårligere enn dere tror og begynner å krangle med dommerne, så er det best. For verdens beste underholdning er ambisjoner som blir pulverisert. Uten filter. Rett i stua.
Kurt Nilsen sier du.
Kjartan Salvesen, kontrer jeg. Og han er den eneste jeg husker navnet på, siden han er fra Stavanger.
Musikk handler ikke om å være flinke å synga. Gud hjelpe meg. Musikk handler om identitet og ønske om å formidle. Ikke om evne til å herme etter noen andre.
Lenge har jeg irritert meg over lokale aviser som heier fram lokale talenter i disse talentløse talentprogrammene. Alle vet at deltakerne er glemt i morgen.
Og de som er dommere var glemt i fjor.
Jeg vet at det jeg skriver ikke vil hindre dere i å gjøre det. Bli med i idol. Det er omtrent som om jeg skulle si: Ikke prøv narkotika. Eller: Ikke ha sex.
Jeg er en middelaldrende moralist. Det er der vi er.
Uffameg.
Men jeg mener det: Har du et snev av musikalsk talent, så hold det unna David Eriksen og Idol. Og alle de andre greiene.

fredag, februar 12, 2016

Berlinerboller

I 1990 var eg 20 år.
Eg budde i Årdal, og arbeidde som avløysar på full tid. Eg hadde vener, budde i hus for meg sjølv, og kjerast hadde eg òg.
Eg hadde et JVC stereoanlegg med CD-spelar, og to store, buldrande Jamo høgtalerar.
Når nokon spør meg kva som var første plata eg kjøpte, brukar eg å seie Wish you were here av Pink Floyd, men eg trur eg kjøpte Love songs Vol 2 den same gongen. Eternal flame, Toy soldiers. Klining i Volvoen. Tillaup til tafsing.
Eg kjøpte The Wall like etter.
Eg hang med Fjells Angels på denne tida. Gutane I Fjells var òg Pink Floyd-fans, og utanfor denne vesle isolerte dalen, med GEA og sandtaka og Handelslajet og lakseelva midt i Ryfylke, skjedde det store ting i 1990. Til dømes i Berlin, der Roger Waters skulle framføra heile sitt ikoniske album på Potzdamer Platz. Grosse greier. Sterkt symbolsk, sjølvsagt - sidan Berlinmuren vart riven året før.
Fjellsane hadde skaffa billettar. Om eg ville vera med? Sjølvsagt ville eg det.
Fire bondesøner. På busstur frå Oslo til Berlin.
Eg hugser ikkje namnet på turarrangøren. Det var ein god del fyll. Ein av oss hadde nyrestein og kunne dermed ikkje drikka så mykje. Ein var fullstendig uinterressert i musikk, og kunne dermed drikka desto meir. Og masa på han som ikkje kunne. Masa ein heil del.
Når eg tenkjer tilbake på denne turen, så er det ikkje utan at eg kjenner at eg vert raud i kinna på eigne vegne.
Og vi var ikkje ein gong dei verste.
Eg trur at bussen vår skulle gå den 19. Juli frå Oslo S. Igjennom Sverige og ei ferje på ein stad. Trur eg. Dassen som gjekk full etter berre nokre timar. The Wall og Radio Kaos på VHS'en.


Det var nokre akter på grensa inn til Aust Tyskland, det vart ikkje løyst skot. Eg fekk stempel i passet, men detaljane kring det er vage.
Me tok inn på hotel i Aust-Berlin, sikkert av høg DDR-standard. Meir enn høg nok for klientellet på bussane våre.
Me hadde ein felles middag, der festen var gått over styr for lenge sidan. Det eine bordet vart løfta ein halv meter over golvet og sluppe rett ned igjen, så det skrangla i glas og tallerkar, og høflege og forskrekka servitørar skvatt mellom borda, totalt ute av stand til å handtera situasjonen.
Ein åt treretters middag to stader på ein gong, pendla mellom to sitjeplassar. Eit sjarmtroll frå hovudstaden.
Mitt favorittminne frå seansen er frå vårt eige bord. Han som ikkje brydde seg om musikk hadde gomla seg igjennom dei to første rettane, og ete alt tilbehøret til hovudretten, salaten og pommes friten, og no såg han fram til å nyta ein stor kladeis storfekjøt med Bernaisesaus. Men akkurat då han skulle setja gaffelen i han, var det ein annan som kom han i forkjøpet og eg byrjar enno å le når eg tenkjer på blikket til han som vart lurt, og det nytande smilet til han som som gomla kjøtet i seg.
Me andre låg flate over bordet i herleg, skadefro lått.
Konsertdagen kan eg hugsa som i ei skodd, at me går og går i ei gate som heiter Unter den Linden, og me er fulle enno, og gata har tilsynelatande ingen ende - før me  i lag med mange tusen andre - endar opp på ein stor plass, inhylla i ein søtleg eim av Nordafrikansk jordbruksprodukt.
Det går eit sus av forventning igjennom publikum. Det er vansinnig, genial gigantomani store gjesteartistar, Scorpions, Sinead, Joni Mitchell, men det er Waters som er kongen. Det vert bygd ein enorm mur i laupet av konserten, han vert rasa i sluttscenen. Det er enormt. Nesten for mykje å ta inn for ein 20-åring. Etter konserten driv vi rundt i Berlin, saman med 200 000 andre, på jakt etter ein restaurant.
Vi endar opp i baren på hotellet. I ein fektescene stikk eg eit sugerøyr i øyret på ein av kompisane mine. Det gjet vondt. (Doktoren på Hjelmeland slår seinare fast at det er hol på trommehinna, kva  er oddsen? Eg skjems meg i hel).
Oglå mi hovnar opp slik at eg mest Ikkje kan gå på foten. Enkelte i selskapet kjenner seg spana på av Stasi. På alvor.
Då vi skal reisa heim må turguiden ropa opp alle dei ubetalte minibar-rekningane, det er ille. Det er jubel i bussen - høgare rekning - meir jubel.
Det er ein som har fått juling. Rykta skal ha det til at han har ropa Heil Hitler til nokon lokale.
På vegen heim er det ein av oss som spyr over ein av dei andre. Ein av dei er meg.
Vi vert tørka av av guiden. Vi klarar ikkje sjølv Buss-sjåføren trugar på eit tidspunkt med å forlate skuta. Det er visst noko med ein vits som er for grov. Han let seg overtale til å fortsetje til slutt.
Me kjem oss heim til Årdal.
I god tid før andreslåtten.